Kolorymetr a spektrofotometr
Oba przyrządy mierzą barwę, ale w inny sposób i z inną dokładnością. Wyjaśniamy różnice i podpowiadamy, który wybrać do Twojego zastosowania.
Dwa przyrządy, dwa podejścia do barwy
Kolorymetr i spektrofotometr służą do obiektywnego pomiaru barwy, ale różnią się zasadą działania. Kolorymetr mierzy barwę w trzech kanałach (tristimulus X, Y, Z) przez filtry odwzorowujące czułość ludzkiego oka — podaje gotowe współrzędne barwy i różnicę ΔE. Spektrofotometr mierzy pełną krzywą odbicia w całym zakresie widzialnym (zwykle 400–700 nm co 10 nm) i dopiero z niej wylicza współrzędne barwy dla dowolnego iluminantu i obserwatora.
Ta różnica ma praktyczne konsekwencje. Kolorymetr jest szybki, prosty i niedrogi — świetny do kontroli zgodności partii względem jednego wzorca w stałych warunkach. Spektrofotometr jest dokładniejszy i uniwersalny — pozwala budować receptury, wykrywać metameryzm (różny wygląd barw w różnym świetle) i pracować z barwami trudnymi (metaliki, fluorescencja).
Kiedy wystarczy kolorymetr
- Szybka kontrola „pasuje / nie pasuje" na produkcji względem wzorca
- Powtarzalne warunki i jedno źródło światła
- Ograniczony budżet i potrzeba prostoty obsługi
Do takich zadań sprawdzą się kolorymetry serii NR i NH.
Kiedy potrzebny spektrofotometr
- Tworzenie i kontrola receptur barwnych
- Ocena metameryzmu i praca przy różnych iluminantach
- Najwyższa dokładność i zgodność międzyinstrumentalna
- Barwy trudne: metaliczne, perłowe, fluorescencyjne, ciecze
Wtedy warto wybrać spektrofotometr z pełną krzywą odbicia i trybami SCI/SCE. W praktyce wiele laboratoriów łączy oba: spektrofotometr w laboratorium receptur i kolorymetr do szybkiej kontroli na hali.
Najczęstsze pytania
Czy kolorymetr zmierzy ΔE tak samo jak spektrofotometr?
Kolorymetr podaje ΔE względem wzorca w stałych warunkach i do prostej kontroli partii jest wystarczający. Spektrofotometr jest jednak dokładniejszy i pozwala liczyć ΔE dla różnych iluminantów oraz wykrywać metameryzm, którego kolorymetr nie zauważy.
Czy spektrofotometr zastąpi kolorymetr?
Funkcjonalnie tak — spektrofotometr policzy te same współrzędne barwy co kolorymetr. Ze względu na cenę i prostotę wiele zakładów utrzymuje jednak kolorymetr do szybkiej kontroli na produkcji, a spektrofotometr w laboratorium.
Który przyrząd wybrać na start?
Jeśli kontrolujesz zgodność z jednym wzorcem w stałych warunkach — kolorymetr. Jeśli tworzysz receptury, pracujesz z różnym światłem lub barwami trudnymi — spektrofotometr. Chętnie pomożemy dobrać model do zastosowania.